Meet Our Lecturers #1 – Dr. Nguyễn Văn Phúc | Tư duy phái sinh và năng lực làm chủ công nghệ trong tài chính chuyên nghiệp

Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu đang chuyển dịch mạnh mẽ dưới sự tác động của cuộc cách mạng công nghệ, lĩnh vực tài chính không còn thuần túy là những con số trên bảng cân đối kế toán mà đã thay đổi thành một hệ sinh thái phức hợp giao thoa giữa tư duy định lượng và công nghệ. Tại Western Sydney Việt Nam, việc được dẫn dắt bởi các chuyên gia giàu thực tiễn là một lợi thế chiến lược cho sinh viên. Mở đầu chuỗi bài “Meet Our Lecturers”, hãy cùng khám phá thế giới quan khoa học độc đáo và đầy cảm hứng của Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc với chuyên môn sâu về tài chính định lượng, fintech và phân tích chính sách tại Massey University (New Zealand).

Meet Our Lecturers #1: Giải mã Tài chính phái sinh từ lăng kính đời thường

Đối với đa số sinh viên khối ngành kinh tế, bộ môn Tài chính phái sinh (Derivatives) luôn được xem là một trong những thách thức lớn nhất. Những công thức toán học tài chính phức tạp, các mô hình định giá định lượng mang nặng tính hàn lâm như Black-Scholes, cùng hệ thống cấu trúc quyền chọn (Options), hợp đồng tương lai (Futures) hay hợp đồng hoán đổi (Swaps) dễ khiến người học cảm thấy choáng ngợp. Tuy nhiên, dưới phương pháp tiếp cận của Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc, thế giới phái sinh phức tạp ấy lại hiện lên vô cùng gần gũi, khởi nguồn từ chính những chất liệu giản dị trong cuộc sống hằng ngày.

Thầy Phúc chia sẻ, thực tế mỗi người trong chúng ta đều đã tham gia vào các giao dịch mang bản chất của công cụ phái sinh từ trước khi bước vào giảng đường đại học:

“Có một thứ các bạn dùng mỗi ngày mà ít khi nghĩ tới. Đó là tấm thẻ bảo hiểm xe máy. Mỗi năm các bạn đóng một khoản phí nhỏ, đổi lại các bạn có quyền yêu cầu công ty bồi thường nếu không may xe gặp chuyện. Vậy là các bạn đã giao dịch phái sinh từ trước khi học môn này.” – Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc

Tại Western Sydney Việt Nam, lớp học Derivatives không bắt đầu bằng những định lý khô khan. Thầy Phúc dẫn dắt sinh viên đi từ chiếc thẻ bảo hiểm nằm gọn trong ví, hành vi đặt mua vé máy bay sớm để phòng ngừa rủi ro biến động giá (hedging), cho đến câu chuyện thực tế về một bác nông dân lo lắng cho sản lượng và giá cả của vụ ngô năm nay. Khi bản chất cốt lõi của việc quản trị rủi ro và chuyển giao giá trị được thông suốt, những khái niệm cao cấp hơn như Options, Futures hay các công thức định lượng phức tạp sẽ tự động được tiếp thu một cách tự nhiên. Triết lý giảng dạy của thầy chính là đơn giản hóa tối đa những vấn đề phức tạp, biến tri thức hàn lâm thành bộ công cụ tư duy thực tiễn.

Phương pháp giảng dạy giao thoa giữa công nghệ và nghệ thuật

Sự khác biệt trong chất lượng đào tạo nằm ở trải nghiệm học tập được thiết kế cá nhân hóa và giàu tính tương tác. Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc hiểu rằng để sinh viên làm chủ được kiến thức, họ cần một môi trường thực nghiệm trực quan hơn là việc ghi chép thụ động. Điều này đã thúc đẩy thầy tự tay thiết kế và phát triển một hệ thống công cụ hỗ trợ giảng dạy vô cùng đặc biệt.

Thầy Phúc đã dành nhiều đêm nghiên cứu để xây dựng nên 11 phòng thí nghiệm tương tác dành riêng cho bộ môn Derivatives. Mỗi tuần, sinh viên sẽ được tiếp cận một phòng thí nghiệm giả lập mới, nơi các bạn có thể tự tay thay đổi các biến số thị trường, quan sát sự chuyển dịch đồ thị định giá, và trực tiếp chứng kiến cách các danh mục phái sinh vận hành trong môi trường thời gian thực. Việc biến một trong những môn học khó nhằn nhất ngành tài chính thành một không gian thực nghiệm sống động giúp sinh viên rũ bỏ áp lực tâm lý, tự do khám phá và thử nghiệm các lý thuyết học thuật.

Bên cạnh công nghệ giả lập, thầy Phúc còn mang đến một bất ngờ mang đậm tính nghệ thuật: những bài nhạc nhỏ do thầy tự soạn vào cuối mỗi buổi học. Giai điệu của bài nhạc giúp gói gọn các từ khóa và nguyên lý cốt lõi của bài học, giúp sinh viên có thể dễ dàng lắng nghe và ôn tập lại một cách vô thức khi đi cà phê, tập thể thao hay trên đường về nhà. Việc ôn bài không còn là nghĩa vụ nặng nề, mà biến thành một thói quen tự nhiên đầy cảm hứng.

Định vị bản thân trong kỷ nguyên AI: năng lực nào giúp nhân sự tài chính không bị thay thế?

Sự bùng nổ của Trí tuệ nhân tạo (AI) đang đặt ra một dấu hỏi lớn cho thế hệ trẻ: Liệu AI có lấy mất cơ hội nghề nghiệp trong ngành tài chính chuyên nghiệp? Với góc nhìn của một chuyên gia Fintech và phân tích chính sách, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc khẳng định rằng thách thức không nằm ở việc AI mạnh mẽ ra sao, mà nằm ở chỗ chúng ta lựa chọn định vị bản thân như thế nào trong một thế giới có sự hiện diện của AI.

Thầy Phúc phân tích rõ ràng sự phân hóa của thị trường lao động tương lai dưới tác động của công nghệ:

• Khối công việc có nguy cơ thay thế cao:
  Những mảng việc mang tính chất mô tả đơn thuần, thu thập dữ liệu thô, vẽ biểu đồ kỹ thuật thông thường hay viết báo cáo dựa trên các khuôn mẫu (templates) có sẵn sẽ bị AI tối ưu hóa và thay thế một cách nhanh chóng.

• Khối công việc giá trị gia tăng cao:
  Ngược lại, những vị trí đòi hỏi kiến thức chuyên ngành sâu sắc (domain knowledge), có khả năng xây dựng các giả thuyết khoa học phức tạp và đưa ra phán đoán chiến lược như các chuyên gia giao dịch định lượng (Quant Trader) hay chuyên gia mô hình hóa rủi ro (Risk Modeler) sẽ ngày càng trở nên đắt giá. AI không loại bỏ nhân sự tài chính, nó nâng cao tiêu chuẩn của thị trường và tạo ra bệ phóng cho những người có năng lực tư duy vượt trội.

Hai tố chất cốt lõi để làm chủ công nghệ trong tài chính chuyên nghiệp

Để định vị bản thân trở thành nhóm nhân sự không thể thay thế trong kỷ nguyên số, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc nhấn mạnh hai năng lực lõi mà sinh viên Western Sydney Việt Nam cần phải rèn luyện quyết liệt:

Một là, năng lực đặt câu hỏi đúng. Bản chất của AI là một hệ thống phản hồi dựa trên dữ liệu. Người làm chủ công nghệ là người sở hữu tư duy phản biện sắc bén để đặt ra những câu hỏi đúng bản chất vấn đề, khai thác tối đa sức mạnh toán thuật của AI nhằm tìm ra giải pháp tối ưu cho doanh nghiệp.

Hai là, năng lực thấu hiểu thuật toán và chịu trách nhiệm cao. Thầy Phúc khẳng định: “Không một nhà tuyển dụng hay quỹ đầu tư lớn nào chấp nhận trả lương cao cho một nhân sự nói rằng ‘AI bảo vậy’.” Khả năng kiểm chứng, giải thích mô hình và dũng khí chịu trách nhiệm với quyết định cuối cùng chính là ranh giới tuyệt đối phân biệt giữa một chuyên gia tài chính thực thụ và một người dùng công nghệ thông thường. AI không thể thay thế người biết đặt câu hỏi đúng, và càng không thể thay thế người dám chịu trách nhiệm.

Kết: Đừng sợ hãi, hãy bắt đầu từ những câu hỏi đơn giản

Khép lại những chia sẻ đầy sâu sắc, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc gửi gắm một thông điệp truyền cảm hứng mạnh mẽ đến thế hệ tương lai của ngành tài chính: Trong thế giới của các con số và công thức phức tạp, vũ khí lớn nhất của người học không phải là chứng chỉ, mà là sự tò mò và lòng can đảm. Mọi mô hình kinh tế vĩ mô, mọi cấu trúc phái sinh hay thuật toán Fintech tinh vi nhất đều luôn được bắt đầu từ những câu hỏi rất đơn giản và đời thường.

Với triết lý giáo dục hiện đại, kết hợp nhuần nhuyễn giữa tư duy định lượng chuẩn quốc tế từ New Zealand và không gian thực nghiệm đổi mới sáng tạo, thầy Phúc cùng đội ngũ giảng viên tại Western Sydney Việt Nam đang từng ngày đồng hành, tiếp sức cho các bạn sinh viên trên hành trình khai phóng tư duy, làm chủ công nghệ để sẵn sàng bước ra thế giới với tâm thế của những nhà lãnh đạo tài chính tương lai.

Lắng nghe trực tiếp những chia sẻ đầy cảm hứng của Tiến sĩ Nguyễn Văn Phúc tại đây.

Trích dẫn: Bài viết thuộc series Meet Our Lecturers của Western Sydney Việt Nam, nhằm giới thiệu đội ngũ giảng viên và triết lý giảng dạy của WSU đến cộng đồng học thuật và sinh viên tiềm năng.